گیاه سنا – فواید و مضرات

123

معرفی کامل گیاه سنا:

سنا گونه های مختلف Cassia به صورت گیاهان علفی چند ساله، شبه درختچه ای یا درختچه ای بوده که برگه های شانه ای زوج دارند. همچنین غده هایی بین برگچه ها یا روی دمبرگ ها وجود دارد. گوشوارک ها آن به اشکال مختلف هستند.

گل های این گیاه به رنگ زرد، گاهی اوقات سفید یا صورتی هستند. و درون خوشه های دو تا سه تایی قرار دارند. کاسه گل به پنج کاسبرگ همپوشان منظم تقسیم شده است. و دارای یک لوله کوتاه می باشد. گلبرگ ها پنج عدد و لایه ای هستند. پرچم ها اغلب نامنظم و چندتایی می باشند.

تخمدان بدون پایک یا دارای پایک کوتاه و واجد خامه کوتاه یا مستطیلی می باشد. میوه نیامی استوانه ای یا مسطح، گوشه دار یا بالدار که دارای دیواره های افقی در بین دانه ها می باشد. دانه ها متعدد و به طور افقی یا عمودی فشرده هستند.

از برگ، میوه و گل این گیاه برای مصارف دارویی استفاده می شود.

محل رویش سنا:

گونه های مختلف این گیاه در همه کشورهای واقع در مناطق نیمه گرم و گرم، به جز اروپا یافت می شوند. اغلب گونه ها بومی آمریکای شمالی، مرکزی و جنوبی هستند.

در نواحی جنوبی ایران به صورت کاشته شده نیز وجود دارد.

درمان ریزش مو با گیاه سنا

ترکیبات گیاه سنا:

ترکیبات این گیاه شامل مشتقات آنتراسن که عمدتاً شامل سنوزیدهای A1 ، A و B و در وهله بعد سنوزیدهای C و D هستند. مشتقات نفتان از جمله هیدروکسی موسیزین گلوکوزید و تينه ولين می باشد.

اثرات گیاه سنا:

این گیاه در شمار ملین های محرک آنترونوییدی بوده و اثر آن ناشی از وجود سنوزیدها و رئین آنترون است که حاصل از متابولیسم آنها در روده بزرگ می باشد. اثر مزبور با تأثیر روی حرکت روده بزرگ و مهار باز جذب آب و الکترولیتها از اندام مذکور صورت می گیرد. نتیجه فرآیند مزبور افزایش حجم و فشار محتویات روده، تحریک حرکات کولون و احساس دفع می باشد. علاوه بر این با تحریک ترشح فعال کلرید، موجب افزایش آب و الکترولیت موجود در روده می شود.

تغییرات مزبور موجب انتقال فعال الکترولیت ها می گردد که خود وابسته به تغییر انتقال کلسیم در سطح سروز می باشد. اثر ملین سنا تاحدی از طریق تحریک ترشح الکترولیت ها و مایع کولونی صورت می گیرد. فرآیند مزبور به واسطه تحریک ایجاد پروستاگلاندین E2 درون زا انجام می شود.

خواص درمانی سنا:

از این گیاه برای درمان یبوست و نیز در هنگام تجویز داروهای مورد استفاده جهت عکس برداری در آزمون های تشخیصی مجاری گوارشی و ناحیه کولورکتال استفاده می شود.

در طب هندی این گیاه برای درمان یبوست، بیماری های کبد، یرقان، بزرگ شدن طحال، کم خونی و تب تیفویید به کار برده می شود.

در طب سنتی طبع این گیاه گرم و خشک است. و در درمان ریزش مو، دفع شپش سر و بدن و نیز درمان سردرد کهنه، بثور جلدی و خارش مفید می باشد.

درمان یبوست با سنا

روش مصرف:

از گیاه خرد و یا پودر شده و نیز عصاره های خشک برای تهیه چای ها، جوشانده ها، خیسانده های سرد یا الگزیرها استفاده می گردد. اشکال جامد یا مایع این دارو نیز به شکل گسترده ای جهت مصارف خوراکی به کار برده می شوند.

از این گیاه به هنگام بارداری و شیردهی نمی بایست استفاده شود.

گیاه مزبور نمی بایست به وسیله کودکان زیر ۲ سال مصرف شود. مقدار مصرف آن در کودکان ۲ تا ۱۲ ساله باید زیر نظر پزشک تعیین گردد.

استفاده توسط افراد سالخورده:

میزان تجویز دارو به بیماران سالمند اصولا میبایست نصف میزان مورد تجویز برای اشخاص عادی باشد.

توجه: نمی بایست بدون نظر پزشک، بیش از ۱ تا ۲ هفته از مسهل های محرک استفاده نمود.

جهت تهیه دم کرده می بایست آب داغ (نه آب جوش) را به نیم  تا ۲ گرم داروی خرد شده افزود. پس از ۱۰ دقیقه خیساندن (در صورتی که از آب سرد استفاده شود، پس از ۱۰ تا ۱۲ ساعت خیسانیدن)، آن را صاف نمود. به اعتقاد برخی پژوهشگران، در صورتی که عمل خیساندن با آب سرد صورت گیرد، میزان رزین موجود در مایع حاصل کمتر خواهد بود (رزین های مزبور مسئول ایجاد دردهای شکمی میباشند).

اثرات دارویی این گیاه پس از گذشت ۱۰ تا ۱۲ ساعت ظاهر می شوند.

مقدار مصرف جهت درمان يبوست:

مقدار متوسط مصرف این گیاه معادل ۲۰ تا ۶۰ میلی گرم از سنوزیدها می باشد.

روش مصرف گرانول:

به بزرگسالان و کودکان بزرگتر از ۱۲ سال روزانه یک قاشق چایخوری (حداکثر ۲ بار در روز و هر بار یک قاشق چایخوری) از گرانول تجویز می شود. به کودکان ۶ تا ۱۲ سال، روزانه نصف قاشق چایخوری (حداکثر ۲ بار در روز و هر بار نصف قاشق چایخوری)، از گرانول تجویز می گردد. به کودکان ۲ تا ۶ سال، روزانه نصف تا سه چهارم قاشق چایخوری (حداکثر ۲ بار در روز و هر بار سه چهارم قاشق چایخوری) از گرانول تجویز می شود.

روش مصرف عصاره مایع:

به کودکان ۶ تا ۱۲ سال روزانه یکبار ۱ تا نصف قاشق چایخوری (حداکثر ۲ بار در روز و هر بار نصف قاشق چایخوری) از عصاره مایع تجویز می شود. به کودکان ۲ تا ۶ سال روزانه یکبار، نصف تا سه چهارم قاشق چایخوری (حداکثر ۲ بار در روز و هر بار سه چهارم قاشق چایخوری) از عصاره مایع تجویز می گردد.

روش مصرف حب:

به بزرگسالان و کودکان بزرگ تر از ۱۲ سال روزانه ۱ تا ۲ بار و هر بار ۲ عدد حب به همراه یک لیوان آب تجویز می شود. به کودکان ۶ تا ۱۲ سال روزانه ۱ تا ۲ بار و هر بار یک عدد حب همراه با یک لیوان آب تجویز می گردد. در مورد میزان تجویز به کودکان زیر ۶ سال باید به پزشک مراجعه شود.

روش مصرف جهت تخلیه روده:

مایع [حاوی ۷ درصد ( V / V) الكل]: به بزرگسالان و کودکان بزرگتر از ۱۲ سال روز قبل از عکس برداری با پرتو X و یا سایر عملیات تشخیصی، پس از ۲ تا ۴ ساعت گرسنگی، یک بطری از مایع مزبور تجویز می گردد. نوشیدن محتویات یک بطری بر روی روده اثری قوی داشته، حدود ۶ ساعت پس از نوشیدن فرآورده، اثرات دارو کامل می گردد.

عوارض جانبی و هشدارها:

دردهای اسپاسمی ناحیه معدی و روده ای، جزء عوارض ناشی از مصرف این گیاه و یا مصرف بیش از حد آن می باشد. مصرف طولانی مدت آن در موارد نادر نیز موجب ایجاد آریتمی، نفروپاتی، آماس و تسريع تخریب استخوان می گردد. سوء مصرف سنا همچنین منجر به بروز کزاز، دفع آسپارتيل گلوکوزامین از ادرار و هیپو گاماگلوبولینمی می شود.

این گیاه در صورت انسداد روده، بیماریهای التهابی حاد روده، آپاندیسیت نمی بایست مصرف شود. همچنین مصرف گیاه مزبور در دوران بارداری و شیردهی ممنوع است.

استفاده دراز مدت از گیاه مزبور منجر به از دست دادن الکترولیتها به ویژه یون پتاسیم و در نتیجه بروز هیپوکالمی، هیپر آلدوسترونیسم، وجود آلبومین در ادرار، مهار حرکات روده، ضعف عضلانی، افزایش اثر گلیکوزیدهای قلبی و نیز احتمال افزایش تأثیر داروهای ضد آریتمی (به دلیل هیپوکالمی) می شود.

سوء مصرف سنا منجر به چماقی شدن انگشتان می گردد. عارضه مزبور با قطع دارو برگشت پذیر می باشد.

تغییر آناتومی کولون به عنوان یکی از عوارض جانبی مصرف دراز مدت سنا (بیش از ۳ بار در هفته به مدت یکسال یا بیشتر)، گزارش شده است. فرآیند مزبور در نتیجه کاهش تعداد چین های کولون است که خود حاکی از آسیب های عصبی و یا صدمه یافتن عضلات طولی کولون می باشد.

امکان بروز سرطان کولون به دنبال مصرف دراز مدت داروهای واجد آنتراسن تاکنون به خوبی مشخص نشده است و یافته های حاصل از پژوهش های گوناگون در مورد رابطه بین مصرف ترکیبات آنتراسنی و احتمال بروز سرطان های کولون متعارض می باشد.

مصرف دراز مدت سنا ممکن است منجر به بروز ملانوز کولون گردد. احتمال داده می شود که پیش سازهای ترکیبات ملانینی مسبب عارضه مزبور، در شمار مشتقات حاصل از ملین های آنترونوییدی باشند.

آلرژی، آسم، احتقان بینی و ملتحمه در افرادی که به اقتضای شغل با فرآورده های سنا سروکار دارند، دیده شده است.

مصرف دراز مدت مقادیر زیاد ملین های آنترونوییدی سبب کاهش پلی پپتیدهای منقبض کننده عروق روده و نیز کاهش میزان سوماتواستاتین موجود در کولون گردیده که خود حاکی از صدمات احتمالی بافت عصبی روده می باشد.

تداخل های دارویی پر مخاطره شیرین بیان:

مصرف همزمان این دو گیاه ممکن است باعث افزایش خطر بروز هیپوکالمی گردد.

نسبتا مخاطره آفرين: دیگوکسین:

مصرف همزمان این گیاه با دیگوکسین ممکن است موجب افزایش خطر بروز سمیت دیگوکسین شود.

روش نگهداری:

سنا را می بایست دور از نور و حداکثر به مدت ۳ سال نگهداری نمود.

اینستاگرام:
از طریق لینک زیر ما را در اینستاگرام دنبال کنید:

مرجع گیاهان دارویی در اینستاگرام

3 دیدگاه‌ها

  1. به نام خدا.سلام ببخشیدمی خواستم بپرسم امکان داردازمحتواباذکرمنبع برای کنفرانس به امیدخدا استفاده کنم؟

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید