فواید و مضرات گیاه شاهدانه

0
1808

معرفی کامل گیاه شاهدانه:

شاهدانه، گیاهی است یک ساله یا دو ساله، منشعب و به ارتفاع حدود پنج متر، که دارای ساقه افراشته و پوشیده از کرک های زبر یا موهای زبر فشرده می باشد. برگ های این گیاه به صورت پنجه ای، دارای دمبرگ بلند و  سرنیزه ای و با حاشیه اره ای هستند.

گلپوش گل های ماده یک قطعه می باشد. گل های این گیاه کامل به صورت برگ دار به نظر می آید. گل های نر به صورت پانیکول هایی مملو از دانه گرده به نظر می آیند و گرده افشانی به وسیله باد صورت می گیرد.

میوه این گیاه براق، به رنگ سبز – خاکستری می باشد. دانه ها سفید رنگ، که دارای بخش گوشتی چرب و اندوسپرم ناچیز می باشند.

از سرشاخه های خشک شده گیاه ماده که دارای گل یا میوه باشد و شاهدانه های رسیده برای مصارف دارویی استفاده می شود.

محل رویش گیاه شاهدانه:

منشاء این گیاه خاورمیانه می باشد، که امروزه در مناطق حاره و معتدل دنیا کشت می شود. در مناطقی از ایران به صورت کاشته شده وجود دارد و در مناطقی نیز به صورت نیمه خود رو رویش دارد. برخی از نواحی مذکور شامل استان های گلستان، گیلان، اصفهان، مرکزی، کرمان و خراسان می باشد.

شاهدانه ضد تومور است

ترکیبات شاهدانه:

ترکیبات این گیاه شامل کانابینوئیدها، تتراهیدروکانابینول، کانابینویید، روغن فرار با ترکیبی بسیار پیچیده حاوی ترکیباتی از قبیل بتا – کاریوفیلن ها، هومولن ها، کاریوفیلن اکسید، آلفا – پینن ها، بتا – پینن ها، لیمونن، میرسن، بتا – اوسيمن و فلاونوییدها می باشد.

اثرات شاهدانه:

بررسی های صورت گرفته روی این گیاه در رابطه با اثر بخشی آن بر روی انسان، شواهد قطعی را در حمایت از مصرف THC به عنوان نوعی داروی ضد استفراغ ارائه نموده است. این یافته ها همچنین حاکی از اثرات مفید ماده مزبور در کاهش فشار داخلی چشم و نیز تأثیر آن به عنوان ضد درد و محرک اشتها می باشند. از سوی دیگر گزارش شده است که مصرف این گیاه احتمالا برای درمان سر درد، اضطراب، گشاد کردن برونش ها / آسم، سندروم Tourette (نوعی سندروم که با بروز اختلالات رفتاری همراه با تیکهای حرکتی و صوتی بروز می نماید) و همچنین به عنوان نوعی شل کننده عضلانی مفید می باشد.

همچنین اثر آرامبخش بودن این گیاه نیز ثابت شده است.

از سوی دیگر بر اساس بررسی ها، مشخص شده است که این گیاه ضد باکتری، ضد قارچ و آنتی نئوپلاستیک می باشد.

اثرات ضد درد:

بررسی های اخیر اثرات ضد درد احتمالی گیاه مزبور را تأیید نموده است.

اثرات ضد استفراغ:

ادارۂ غذا و داروی (FDA) ایالات متحده امریکا مصرف این گیاه را برای درمان کم اشتهایی ناشی از ایدز و همچنین استفاده از آن را جهت درمان تهوع و استفراغ ناشی از شیمی درمانی تأیید کرده است.

اثرات ضد التهاب:

بر اساس بررسی های صورت گرفت مشخص شده است کانیپرن که یک دی هیدرواستیلین جدا شده از گیاه مزبور است، نوعی مهارگر لیپوأكسی ژناز و سیکلواکسی ژناز می باشد. به همین منظور اثر ضد التهاب دارد.

اثر مهار کننده تومور:

دلتا – تتراهیدروکانابینول و هیدروکسی تتراهیدروکانابینول موجب مهار اثر سلول های بالفطره قاتل در محیط کشت شده و سبب اتصال سلول های قاتل به سلول های هدف می گردند.

اثر فعال کننده فاکتور پلاکت:

فاکتور فعال کننده پلاكت (PAF)، نوعی میانجی طبیعی شناخته شده عامل بروز واکنش های آسمی در ریه است که موجب کاهش تجمع پلاکت های موجود در خون می شود. یافته های حاصل از یک بررسی صورت گرفته حاکی از آن است که اثر کانابیدیول به عنوان نوعی مهار گر به مراتب بیش از THC است.

اثرات تنفسی:

نتایج یک تحقیق حاکی از آن است که مصرف این گیاه موجب بروز نوع واکنش کوتاه مدت گشادشدگی برونش ها می گردد.

شاهدانه ضد سرطان است

خواص درمانی شاهدانه:

نخستین بار نام ماری جوآنا در فارماکوپه امپراطور چین که حدود ۳۰۰۰ سال پیش تدوین گردیده، ذکر شده است. چینی ها از رزین این گیاه برای درمان بری بری، یبوست، بیماری های زنان، نقرس، مالاریا، روماتیسم و فراموشی استفاده می کردند.

در سال ۱۸۴۵ میلادی، سرشاخه های گیاه جهت مصارف خوراکی برای درمان سوزاک، آنژین صدری و درمان عوارض ناشی از شوک به کار برده می شد.

از قرن ۱۹ میلادی شاهدانه به عنوان گیاهی با اثر نشاط آور شناخته شد و از آن جهت درمان بی خوابی، دردهای عصبی، روماتیسم دردناک، اختلالات دردناک گوارشی، وبا، کزاز، صرع، مسمومیت با استریکنین، برونشیت حاد، سیاه سرفه، آسم، پیشگیری از سقط جنین و همچنین انقباضات خفیف استفاده گردید.

عصاره حاصل از این گیاه نیز به عنوان آرامبخش و خواب آور ملایم به کار برده می شد.

درونابينول (دلتا – تتراهیدروکانابینول با نام تجاری مارینول) به عنوان اشتها آور در درمان بی اشتهایی ناشی از ایدز و نیز به عنوان داروی ضد استفراغ در درمان استفراغ های ناشی از شیمی درمانی تجویز می گردد.

در طب باستانی چین و هند این گیاه جهت درمان افسردگی عصبی، بی خوابی، استفراغ، کزاز و سرفه به کار برده می شود.

این گیاه در طب سنتی به نام های «قنب» و «شهدانج» نیز خوانده می شود. طبع آن گرم و خشک می باشد. این گیاه بادشکن بوده و در درمان گوش درد مفید می باشد.

برگ شاهدانه شوره را ریشه کن می نماید.

این گیاه سبب کاهش قوه بینایی گردیده و برای معده نیز زیان آور است. شاهدانه ترشح منی و شیر را کاهش داده و سردرد آور می باشد.

عوارض جانبی و هشدارها:

ایجاد اثراتی بر روی دستگاه عصبی مرکزی مشاهده شده است. این اثرات  شامل سرگیجه، سرخوشی، واکنش های پارانویید، خواب آلودگی و تصورات غیر طبیعی می باشد.

 عوارض مرکزی که کمتر شایع هستند، نیز شامل افسردگی، کابوس، اختلالات گفتاری و وزوز گوش می باشند.

با این وجود تاکنون هیچ گونه عارضه جانبی مضر و خطرناک ناشی از مصرف بجای مقادیر درمانی گیاه شاهدانه مشاهده نشده است. هر چند مصرف مقادیر سمی این گیاه منجر به ایجاد سرخوشی (که به صورت شادمانی و قهقهه های خنده ظاهر می شوند) همراه با بروز مبالغه آمیز احساسات نفسانی می باشد. از سوی دیگر اختلالات ایجاد شده در درک زمان و مکان و همچنین توهمات بینایی و شنوایی که ۲ تا ۳ ساعت دوام دارند، از جمله عوارض جانبی ناشی از مصرف مقادیر زیاد این گیاه می باشند.

عوارض قلبی:

این گیاه توسط افراد مبتلا به بیماری های قلبی عروقی می بایست با احتیاط مصرف شود.

افت فشار خون از جمله رایج ترین عوارض جانبی ناشی از مصرف THC و لونانترادول و نابیلون است که در شمار کانابینوئیدهای سنتزی می باشند.

مصرف این گیاه موجب کاهش میزان اسپرم و کاهش قابلیت حرکت اسپرم و همچنین افزایش نمونه های غیر طبیعی اسپرم می گردد.

عوارض بر دستگاه ایمنی:

مطالعات انجام شده حاکی از آن است که مصرف این گیاه موجب ایجاد اثرات مضر روی دستگاه ایمنی شده، منجر به کاهش قدرت ایمنی بدن می گردد.

اختلالات دستگاه محرکه عصبی:

مصرف این گیاه موجب از بین رفتن توانایی رانندگی به مدت ۸ ساعت می شود. علائم مسمومیت های حاد ناشی از مصرف گیاه مزبور، با وجود آن که ندرت رخ میدهند، شامل تهوع، استفراغ، ریزش اشک، سرفه خشک، اختلال در عملکرد قلب و بیحسی اعضای بدن می باشد. از سوی دیگر علیرغم استفاده گسترده از این گیاه به عنوان نوعی داروی مفرح، مصرف آن در برخی موارد سبب مرگ می شود.

علائم ناشی از مصرف بیش از حد گیاه مزبور شامل التهاب نای، بی حسی، زوال روح و اختلال در عملکرد اندام های تناسلی می باشد.

عوارض بر دستگاه تنفس:

مصرف سیگار این گیاه در دراز مدت این گیاه با علائم مزمن تنفسی مانند گلودرد، آبریزش بینی، برونشیت و کاهش عملکرد ریه (به صورت تنگی راه های هوایی) همراه می باشد.

سیگار تهیه شده از گیاه مزبور دارای مقدار زیادی قطران است، تخمین زده شده است که آسیب های ریوی حاصل از تدخین ۲ تا ۳ عدد سیگار حاوی این گیاه ممکن است دارای خطری مشابه با خطر ناشی از مصرف یک بسته ۲۰ عددی سیگار حاوی توتون باشد. از سوی دیگر یافته های حاصل از یک بررسی آینده نگر صورت گرفته روی افرادی که برخی از آنها سیگارهای تهیه شده از این گیاه و برخی دیگر سیگارهای تهیه شده از توتون را دود می کردند، حاکی از آن است مصرف سیگار تهیه شده از گیاه مزبور در مقایسه با سیگار حاوی توتون موجب ۴ تا ۵ برابر شدن میزان کربوکسی هموگلوبین خون، ۳ برابر شدن مقدار قطران استنشاق شده و همچنین افزایش قطران باقیمانده در دستگاه تنفسی می گردد.

تداخل های دارویی:

مصرف همزمان این گیاه و سیلدنافیل ممکن است موجب سکته قلبی شود.

مصرف همزمان سیلدنافیل و گیاه شاهدانه ممنوع است.

مصرف همزمان گیاه مزبور با باربیتوراتها ممکن است سبب تضعیف بیش از حد دستگاه عصبی مرکزی گردد.

مصرف داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای به همراه این گیاه، موجب افزایش سرعت ضربان قلب و هذیان گویی می گردد.

روش مصرف:

این گیاه به شکل غیر مجاز جهت ایجاد اثرات روان گردان عرضه می گردد. تتراهیدروکانابینول استخراج شده یا صناعی، یکی از اجزای کپسول هایی است که به صورت قانونی و جهت مصرف خوراکی ( برای بیماران )عرضه می گردد.

به جهت مخاطره بودن مصرف این گیاه، مقدار مصرف باید توسط فرد متخصص تجویز گردد.

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید