ترکیبات و خواص گیاه جعفری

47

معرفی کامل گیاه جعفری:

جعفری، گیاهی است دو ساله، بدون کرک، با بوی مشخص، به ارتفاع ۶۰ تا ۱۰۰ سانتی متر، که با ساقه های فراوان منشعب از یک ریشه می باشد. ساقه های آن مدور، افراشته، بدون کرک و منشعب و با شیارهای ظریف هستند. ریشه این گیاه نازک یا ضخیم، دوکی شکل تا غده ای، افقی و تقریباً بدون فیبر می باشد. برگ های آن تخم مرغی شکل و سه بار شانه ای بوده، بالایی ها با دمبرگ کوتاه تر و دارای قطعات کمتر هستند. برگچه ها هم سه قسمتی هستند.

گل های گیاه جعفری درون چترهای زرد، انتهایی و گاهی رأسي و روی دمگل آذین های بلند قرار دارند. گریبان دارای یک تا دو براکته و پیش کاسه شامل ۶ تا ۸ برگه می باشد. گلبرگ ها گسترده با لبه های برگشته هستند. برجستگی خامه ها بسیار رشد یافته هستند. میوه گرد – تخم مرغی شکل و به رنگ خاکستری مایل به سبز می باشد.

از اسانس به دست آمده از میوه، نیمه های میوه خشک شده، بخش های هوایی تازه یا خشک شده، بخش های زیرزمینی خشک شده و گیاه کامل تازه در ابتدای موسم گلدهی برای مصارف دارویی استفاده می شود.

محل رویش گیاه جعفری:

این گیاه ابتدا در مناطق مدیترانه ای بوده، اما امروزه در سراسر دنیا کاشته می شود. در اکثر نقاط ایران نیز به صورت کاشته شده وجود دارد.

ترکیبات گیاه جعفری:

ترکیبت اندام های هوایی جعفری شامل روغن فرار، آپيول، میریستیسین، آليل، تترامتوکسی بنزول، دیگر ترکیبات موجود در روغن گیاه شامل منتا تری آن (که حدود ۵۰ درصد بوی گیاه مربوط به آن است)، آلفا و بتا – پینن، آلفا و بتا فلاندرن، نژادهای هیبرید گیاه نیز وجود دارند. فورو کومارین هایی مانند بر گاپتن، اکسی پوسدانین، ایزوپیم پینلین، پسورالن، گزانتوتوکسین و ایمپراتورین فلاونوییدها بیشتر شامل اپی این ویتامین ها به ویژه آسکوربیک اسید (بیش از ۱۶۵ میلی گرم به ازای هر ۱۰۰ گرم) می باشد.

ترکیبات ریشه جعفری شامل روغن فرار که مهمترین ترکیبات موجود در آن در زیر گونه crispum شامل آپيول، میریستیسین و ترپینولن است حال آنکه در زیر گونه toberosum ترکیبات مزبور شامل آپيول، بتا – پینن و نیز ترکیباتی از قبیل آلفا و بتا – پینن، لیمونن و بتا۔ بیسابولن می باشد. فتالیدهایی مانند لیگوستیلید و سنکیونولید، فورو کومارین ها که شامل برگاپتن، اکسی پوسدانین، ایزوپیم پینلین، پسورالن، گزانتوتوکسین و ایمپراتورین می باشند. فلاونوییدها که بیشتر شامل آپی این پولی این هایی مانند فالکارینول و فالکارينديول می باشد.

اثرات  اندام های هوایی و ریشه گیاه جعفری:

مصرف اندام های هوایی و ریشه آن جهت درمان مشکلات دستگاه ادراری مفید می باشد.

ترکیبات دانه گیاه جعفری شامل روغن فرار (۲ تا ۶ درصد) که ترکیبات اصلی آن، با توجه به واریته گیاه متفاوت و شامل موارد زیر می باشد: آپيول (۵۸ تا ۸۰ درصد)، میریستیسین (۴۹ تا ۷۷ درصد)، آليل – تترامتوکسی بنزول (۵۰ تا ۶۰ درصد) و نیز ترکیباتی مانند آلفا و بتا پینن، بتا فلاندرن، فوروکومارین هایی مانند برگاپتن، اکسی پوسدانین، ایزوپیم پینلین، پسورالن، گزانتوتوکسین و ایمپراتورین. روغن ثابت که مهمترین اسید چرب موجود در آن پتروسلیک اسید (۶۰ تا ۸۰ درصد) است.

اثرات دانه جعفری:

بر اساس آزمایش های حیوانی نشان داده شده است که مصرف مقدار کم دانه این گیاه خاصیت مدر داشته، موجب افزایش ملایم انقباض رحم نیز می گردد. از سوی دیگر مصرف مقادیر زیاد آن موجب افزایش قابلیت انقباض ماهیچه های صاف روده، مثانه و به ویژه رحم شده، از این رو ممکن است سقط کننده جنین باشد. با توجه به موارد مزبور از دانه این گیاه جهت درمان مشکلات قاعدگی نیز استفاده می گردد.

خواص گیاه جعفری

خواص درمانی گیاه جعفری:

از اندام های هوایی این گیاه برای شستشوی مجاری آوران دستگاه ادراری و پیشگیری از تشکیل و درمان سنگ کلیه استفاده می شود. در طب سنتی نیز جهت درمان اختلالات گوارشی، یرقان، التهاب کلیه و مثانه و همچنین به عنوان مدر و قاعده آور به کار برده می شود.

این گیاه در طب سنتی «فطر اسالیون» یا «مقدونس» خوانده شده، بذر آن گرم و خشک در درجه دوم بوده، مدر، شدیداً قاعده آور، مسقط جنین، ضد نفخ و مقوی نیروی جنسی است.

از این گیاه و ریشه آن برای درمان التهاب دستگاه ادراری و مثانه تحریک پذیر استفاده می گردد.

در طب سنتی از دانه این گیاه برای درمان اختلالات قاعدگی، بیماری های مرتبط با دستگاه گوارشی، کلیه ها و دستگاه ادراری و همچنین به عنوان بهبود دهنده هضم استفاده می شود.

موارد منع مصرف:

مصرف این گیاه توسط اشخاصی که به جعفری و یا آپيول حساسیت دارند و همچنین افراد مبتلا به التمار کلیه و بانوان باردار ممنوع می باشد.

عوارض جانبی و هشدارها:

تاکنون هیچ گونه عارضه جانبی مضر و خطرناک ناشی از مصرف صحیح و اندازه مقادیر درمانی اندام های هوایی و ریشه جعفری مشاهده نشده است.  مصرف آن به ندرت ممکن است موجب ایجاد آلرژی های تماسی گردد. همچنین تماس گسترده پوست با گیاه تازه برداشت و یا مصرف آن توسط افراد دارای پوست روشن نیز ممکن است منجر به فوتودرماتوز شود.

مصرف مقادیر دارویی اندام های هوایی و ریشه جعفری در هنگام بارداری ممنوع است.

روش مصرف:

از اندام های هوایی و ریشه خرد شده این گیاه برای تهیه دم کرده و سایر فرآورده های جالينوسی دارای مقادیر اندک و قابل پذیرش اسانس که از طریق خوراکی قابل مصرف هستند استفاده می شود. عصاره های خشک گیاه نیز در تولید برخی فرآورده های دارویی مانند قرص به کار برده می شوند.

برای تهیه دم کرده، مقداری آب جوش به ۲ گرم داروی بسیار خرد شده افزوده گردیده و پس از ۱۰ تا ۱۵ دقیقه صاف می شود. و روزانه ۲ تا ۳ فنجان در طول روز میل شود.

روش نگهداری:

اندام های هوایی و ریشه این گیاه را می بایست دور از نور و رطوبت در ظروف کاملا سربسته نگهداری نمود.

اینستاگرام:
از طریق لینک زیر ما را در اینستاگرام دنبال کنید:

مرجع گیاهان دارویی در اینستاگرام

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید